Việt Nam và Nhật Bản đang thúc đẩy hợp tác trong hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực thực thi và đào tạo nhân lực về quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ hướng tới bảo vệ tốt hơn thành quả sáng tạo và tạo môi trường thuận lợi cho các ngành công nghiệp văn hóa phát triển.
Ngày 7/9/2026, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản Matsumoto Yohei. Hai bên trao đổi nhiều nội dung trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và bản quyền, trong đó bảo hộ quyền tác giả và nâng cao hiệu quả thực thi được xác định là một hướng hợp tác quan trọng.
Quan hệ hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực văn hóa đã có nhiều hoạt động giao lưu trong những năm qua, từ các lễ hội văn hóa, chương trình xúc tiến du lịch đến tuần phim, hòa nhạc và opera. Những hoạt động này không chỉ tăng cường giao lưu nhân dân mà còn tạo điều kiện để các sản phẩm văn hóa, sáng tạo của mỗi nước tiếp cận công chúng quốc tế.
Trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa ngày càng phát triển, yêu cầu bảo vệ quyền tác giả cũng trở nên cấp thiết hơn. Việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, nghệ sĩ, nhà sản xuất và các chủ thể liên quan là một trong những điều kiện để khuyến khích sáng tạo và hình thành thị trường văn hóa lành mạnh.
Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và năng lực thực thi
Tại cuộc làm việc, phía Việt Nam cho biết đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về quyền tác giả, đồng thời nghiên cứu bổ sung chức năng giám định tư pháp cho Cục Bản quyền tác giả. Đây là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quyền tác giả và quyền liên quan.
Việc tăng cường năng lực giám định được kỳ vọng hỗ trợ tốt hơn quá trình xử lý các vụ việc liên quan đến bản quyền, đặc biệt trong những trường hợp cần đánh giá chuyên môn. Khi các tranh chấp và hành vi vi phạm quyền tác giả ngày càng có thể phát sinh dưới nhiều hình thức, năng lực chuyên môn của cơ quan thực thi trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm việc xử lý có cơ sở và hiệu quả.
Việt Nam cũng đang xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Luật Bản quyền. Theo định hướng được trao đổi tại cuộc làm việc, Luật Bản quyền dự kiến được trình Quốc hội xem xét trong giai đoạn 2027–2028.
Bên cạnh hoàn thiện pháp luật, công tác phát hiện và xử lý vi phạm tiếp tục được chú trọng. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ phối hợp với Bộ Công an trong rà soát, phát hiện sớm các hành vi vi phạm bản quyền và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả thực thi, tăng tính răn đe và hạn chế tình trạng tái phạm.
Đây cũng là lĩnh vực mà Nhật Bản cho biết sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam. Bộ trưởng Matsumoto Yohei đánh giá cao những giải pháp Việt Nam đang triển khai, đồng thời cho rằng một hệ thống bảo hộ và thực thi quyền tác giả hiệu quả có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo vệ giá trị sáng tạo và quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
Phía Nhật Bản khẳng định sẵn sàng phối hợp, trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ Việt Nam trong xây dựng cơ chế, chính sách và hệ thống bảo hộ bản quyền. Trong đó, khâu thực thi được đặc biệt nhấn mạnh, với yêu cầu phát hiện sớm hành vi vi phạm và xử lý thích đáng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể sáng tạo.
Hợp tác bản quyền gắn với phát triển công nghiệp văn hóa
Hợp tác về quyền tác giả được đặt trong một chương trình hợp tác rộng hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản về phát triển văn hóa. Hai bên cũng trao đổi về bảo tồn và phát huy giá trị di sản, ứng dụng khoa học, công nghệ trong bảo tàng và số hóa các giá trị văn hóa.
Nhật Bản đã có nhiều hoạt động hỗ trợ Việt Nam trong bảo tồn và phục hồi di sản, trong đó có Hoàng thành Thăng Long, khu di tích Mỹ Sơn, Chùa Cầu và các làng cổ Đường Lâm. Hai nước cũng đang mở rộng hợp tác nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực di sản. Ngày 21/8/2026, Viện Nghiên cứu di sản văn hóa Nara và tỉnh Ninh Bình đã ký biên bản ghi nhớ, dự kiến triển khai khảo sát, nghiên cứu chung và đào tạo tại khu di tích Cố đô Hoa Lư.
Trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, Việt Nam mong muốn tiếp tục học hỏi kinh nghiệm của Nhật Bản, đặc biệt trong quá trình xây dựng và triển khai Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Đây được xem là một trong những cơ sở để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa thành một động lực mới cho tăng trưởng kinh tế.
Việc bảo vệ quyền tác giả vì vậy không chỉ nhằm ngăn chặn các hành vi sao chép hoặc khai thác trái phép mà còn gắn với mục tiêu tạo dựng thị trường cho các sản phẩm sáng tạo. Khi quyền của chủ thể sáng tạo được bảo đảm, các hoạt động đầu tư, sản xuất và phân phối sản phẩm văn hóa cũng có thêm nền tảng để phát triển bền vững.
Hai bên đồng thời thống nhất tiếp tục thúc đẩy giao lưu nhân dân và hợp tác thể thao. Việt Nam sẽ cử các đoàn tham dự ASIAD lần thứ 20 và Asian Para Games lần thứ 5 tại Nagoya, tỉnh Aichi, Nhật Bản trong tháng 9 và tháng 10/2026. Nhật Bản cho biết sẽ chuẩn bị các điều kiện cần thiết để hỗ trợ các đoàn thể thao tham dự.
Trong khuôn khổ Năm APEC Việt Nam 2027, Việt Nam dự kiến tổ chức Đối thoại cấp cao APEC về các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo với chủ đề “Các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo: Cực tăng trưởng mới bền vững của nền kinh tế”. Phía Nhật Bản được mời tham dự và chia sẻ kinh nghiệm tại sự kiện.
Việc Việt Nam và Nhật Bản tăng cường hợp tác về bản quyền trong giai đoạn này vì vậy mang ý nghĩa rộng hơn một hoạt động trao đổi chuyên môn. Hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi và phát triển nguồn nhân lực sẽ góp phần xây dựng môi trường bảo vệ quyền tác giả hiệu quả hơn, qua đó tạo thêm động lực cho sáng tạo và sự phát triển của công nghiệp văn hóa trong thời gian tới.
