Quế vỏ Bắc Hà được bảo hộ chỉ dẫn địa lý

Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00158 cho sản phẩm quế vỏ “Bắc Hà”, chính thức ghi nhận những đặc tính riêng của sản phẩm gắn với điều kiện tự nhiên và phương thức canh tác truyền thống tại vùng Bắc Hà. Quyết định số 540/QĐ-SHTT được ban hành ngày 25/9/2026.

Theo quyết định, Ủy ban nhân dân xã Bảo Nhai là tổ chức đầu mối quản lý chỉ dẫn địa lý “Bắc Hà”. UBND các xã Bản Liền, Cốc Lầu và Bắc Hà phối hợp thực hiện công tác quản lý.

Quế Bắc Hà được trồng tại khu vực này từ năm 1974, bắt đầu tại xã Nậm Đét. Giống quế ban đầu có nguồn gốc từ vùng quế Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Từ những diện tích đầu tiên, cây quế dần được mở rộng sang nhiều địa phương khác trong khu vực Bắc Hà và trở thành một trong những cây trồng hàng hóa quan trọng.

Hoạt động sản xuất quế không chỉ tạo nguồn thu nhập cho người dân mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế tại các địa bàn vùng trồng. Sản phẩm hiện được tiêu thụ ở cả thị trường trong nước và quốc tế.

Hai dạng quế vỏ với hàm lượng tinh dầu cao

Quế vỏ Bắc Hà được bảo hộ đối với hai dạng sản phẩm là quế vỏ cành và quế vỏ thân.

Đối với quế vỏ cành, hàm lượng tinh dầu đạt từ 3,7% trở lên tính theo thể tích/khối lượng, trong khi hàm lượng Cinnamaldehyde trong tinh dầu dao động từ 79,73% đến 82,95%.

Quế vỏ thân có hàm lượng tinh dầu từ 3,62% trở lên, với hàm lượng Cinnamaldehyde nằm trong khoảng 80,36%–84,64%.

Cinnamaldehyde là hợp chất quan trọng tạo nên mùi thơm đặc trưng của tinh dầu quế. Hàm lượng các thành phần này là một trong những đặc điểm góp phần xác định chất lượng đặc thù của quế vỏ Bắc Hà.

Địa hình và khí hậu tạo nên đặc tính riêng của quế Bắc Hà

Chất lượng của quế vỏ Bắc Hà được hình thành từ sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên và phương thức canh tác được người dân địa phương duy trì qua nhiều năm.

Vùng trồng quế nằm dưới chân cao nguyên Bắc Hà, ở độ cao trung bình khoảng 600 m so với mực nước biển. Độ cao này tạo nên điều kiện khí hậu tương đối đặc biệt, nằm ở vùng chuyển tiếp giữa khí hậu nhiệt đới và ôn đới.

Nhiệt độ trung bình năm tại khu vực khoảng 22°C. Nền nhiệt tương đối mát và ổn định làm chậm quá trình sinh trưởng của cây quế, đồng thời tạo điều kiện để cây tích lũy tinh dầu trong phần vỏ.

Đây là một trong những yếu tố góp phần lý giải hàm lượng tinh dầu cao của quế Bắc Hà so với nhiều vùng trồng khác.

Thành phần đất cũng có vai trò trong việc hình thành chất lượng sản phẩm. Hàm lượng lân tổng số trong đất tại khu vực đạt mức khá, trung bình khoảng 0,07%.

Lân là một trong những yếu tố cần thiết đối với quá trình tích trữ và chuyển hóa năng lượng của cây, đồng thời có liên quan đến quá trình sinh tổng hợp Cinnamaldehyde. Khi nguồn lân phù hợp, quá trình chuyển hóa năng lượng và tổng hợp các hợp chất tạo hương của cây có điều kiện diễn ra thuận lợi hơn.

Sự kết hợp giữa độ cao, nền nhiệt và đặc điểm đất đai vì vậy góp phần tạo nên hàm lượng tinh dầu và Cinnamaldehyde đặc trưng của quế vỏ Bắc Hà.

Kỹ thuật thu hoạch truyền thống giúp giữ chất lượng vỏ quế

Bên cạnh điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất của người dân địa phương cũng là một phần quan trọng trong mối liên hệ giữa sản phẩm và khu vực địa lý.

Quế được đưa vào khai thác khi cây đạt tối thiểu 7 năm tuổi. Hoạt động thu hoạch được thực hiện hai vụ mỗi năm, trong khoảng tháng 2–5 và tháng 7–11 theo lịch dương.

Phương pháp bóc vỏ cũng được thực hiện theo kỹ thuật truyền thống. Người dân sử dụng dao sắc để khoanh vòng trên thân hoặc cành, sau đó dùng thanh tre tách phần vỏ ra khỏi cây.

Cách thu hoạch này giúp hạn chế tình trạng làm dập hoặc tổn thương vỏ, qua đó góp phần duy trì chất lượng nguyên liệu sau khi thu hoạch.

Sự kết hợp giữa điều kiện sinh thái của vùng Bắc Hà với kỹ thuật canh tác và thu hoạch được duy trì qua nhiều thế hệ đã tạo nên những đặc tính riêng của sản phẩm quế vỏ tại khu vực.

Khu vực địa lý được bảo hộ

Khu vực được xác định thuộc chỉ dẫn địa lý “Bắc Hà” bao gồm các xã Nậm Đét, Bảo Nhai, Cốc Ly, Nậm Lúc, Cốc Lầu, Bản Cái, Bản Liền, Nậm Khánh và Nậm Mòn thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai trước khi thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính.

Theo bản đồ khu vực địa lý được UBND tỉnh Lào Cai phê duyệt, từ ngày 1/7/2025, các địa bàn này tương ứng với các xã Bảo Nhai, Cốc Lầu, Bản Liền và Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai.

Việc bảo hộ chỉ dẫn địa lý tạo cơ sở pháp lý để quản lý việc sử dụng tên “Bắc Hà” đối với sản phẩm quế vỏ đáp ứng các điều kiện theo quy định. Đồng thời, đây cũng là công cụ giúp bảo vệ uy tín của sản phẩm, duy trì mối liên hệ giữa chất lượng quế với vùng sản xuất và hỗ trợ người dân khai thác giá trị kinh tế của sản phẩm địa phương.

Với lịch sử phát triển hơn nửa thế kỷ tại khu vực, quế Bắc Hà hiện không chỉ là cây trồng hàng hóa mà còn gắn với sinh kế của cộng đồng vùng sản xuất. Việc xác lập chỉ dẫn địa lý là cơ sở để tiếp tục phát triển giá trị thương mại của sản phẩm trong nước và trên thị trường quốc tế.