Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, thương hiệu không còn chỉ là công cụ nhận diện sản phẩm mà đã trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), vẫn chưa thực sự coi trọng việc bảo hộ và quản trị tài sản trí tuệ ngay từ giai đoạn đầu phát triển. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia chia sẻ tại lớp tập huấn “Quản trị và phát triển thương hiệu trong bối cảnh hội nhập toàn cầu”, do Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Mạng lưới nữ lãnh đạo tiên phong (WELEAD) tổ chức tại Hà Nội ngày 19/5/2026.
Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26/4, thu hút gần 80 đại biểu đến từ nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu do nữ làm chủ thuộc Mạng lưới WELEAD.
Thương hiệu không chỉ là marketing mà còn là tài sản cần được bảo vệ
Nội dung tập huấn được chia thành hai phần, kết hợp giữa đào tạo chuyên môn và tọa đàm trao đổi thực tiễn.
Ở phần đầu, các chuyên gia tập trung giới thiệu những kiến thức nền tảng về quản trị thương hiệu, vai trò của sở hữu trí tuệ trong hoạt động kinh doanh cũng như tầm quan trọng của việc đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại các thị trường xuất khẩu.
Theo các diễn giả, nhiều doanh nghiệp vẫn có xu hướng coi thương hiệu là vấn đề của marketing hoặc truyền thông. Tuy nhiên, trong môi trường kinh doanh hiện đại, thương hiệu cần được nhìn nhận như một loại tài sản vô hình có giá trị lớn, đòi hỏi chiến lược quản trị bài bản và cơ chế bảo vệ về mặt pháp lý ngay từ khi hình thành.
Việc xây dựng hình ảnh thương hiệu nhưng chậm đăng ký bảo hộ có thể khiến doanh nghiệp mất quyền khai thác chính thương hiệu do mình tạo dựng nếu bị đối thủ đăng ký trước tại Việt Nam hoặc tại thị trường nước ngoài.
Nhiều doanh nghiệp đầu tư phát triển sản phẩm nhưng quên bảo vệ nhãn hiệu
Tại phiên tọa đàm, các chuyên gia gồm PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh, chuyên gia tư vấn Chương trình Thương hiệu Quốc gia; PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội; cùng bà Đoàn Vân Anh, Phó Tổng Giám đốc WELEAD, đã chia sẻ nhiều tình huống thực tế mà doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải.
Theo đánh giá của các chuyên gia, không ít doanh nghiệp dành nhiều năm nghiên cứu, phát triển sản phẩm và đầu tư mạnh vào quảng bá nhưng lại chậm thực hiện thủ tục đăng ký nhãn hiệu.
Hệ quả là doanh nghiệp có thể đối mặt với nhiều rủi ro như bị đối thủ nộp đơn đăng ký trước, mất quyền sử dụng thương hiệu tại thị trường mục tiêu, hoặc phải tham gia các tranh chấp pháp lý kéo dài với chi phí rất lớn.
Ngoài ra, khi thương hiệu chưa được bảo hộ đầy đủ, doanh nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý các hành vi làm giả, làm nhái hoặc sử dụng trái phép nhãn hiệu trên thị trường.
SME nên ưu tiên marketing hay đăng ký bảo hộ?
Đây là một trong những câu hỏi được nhiều doanh nghiệp quan tâm tại chương trình.
Với nguồn lực tài chính còn hạn chế, không ít doanh nghiệp nhỏ phải cân nhắc giữa việc đầu tư cho hoạt động tiếp thị hay dành kinh phí để đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Theo các chuyên gia, đây không nên được xem là hai lựa chọn đối lập.
Marketing giúp thương hiệu được nhiều người biết đến, trong khi đăng ký bảo hộ giúp doanh nghiệp giữ được quyền sở hữu đối với chính giá trị mà mình đã xây dựng. Nếu chỉ tập trung quảng bá mà không bảo hộ, mọi khoản đầu tư truyền thông có thể trở thành lợi thế cho đối thủ nếu xảy ra tranh chấp quyền sở hữu.
Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu đồng thời với chiến lược bảo hộ sở hữu trí tuệ, thay vì thực hiện từng hoạt động một cách rời rạc.
Chuyển đổi số khiến việc bảo vệ thương hiệu trở nên khó khăn hơn
Một chủ đề được các diễn giả đặc biệt nhấn mạnh là những thách thức mới trong thời đại chuyển đổi số.
Sự phát triển của thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số đã tạo thêm nhiều cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị trường. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường khiến các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn ra với tốc độ nhanh hơn và ngày càng tinh vi.
Theo các chuyên gia, hiện nay doanh nghiệp có thể đối mặt với nhiều hình thức vi phạm như sử dụng logo tương tự để bán hàng giả, sao chép hình ảnh thương hiệu trên các sàn thương mại điện tử, lập các gian hàng ẩn danh để kinh doanh sản phẩm nhái hoặc lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các nội dung, hình ảnh dễ gây nhầm lẫn với thương hiệu chính thức.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không chỉ cần đăng ký bảo hộ mà còn phải xây dựng cơ chế giám sát, phát hiện sớm vi phạm và chuẩn bị các phương án xử lý đồng thời trên cả phương diện truyền thông lẫn pháp lý.
Hội nhập quốc tế đòi hỏi chiến lược bảo hộ ngay từ đầu
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo hộ tài sản trí tuệ.
Một sai lầm phổ biến là doanh nghiệp chỉ tiến hành đăng ký nhãn hiệu sau khi sản phẩm đã được xuất khẩu hoặc bắt đầu có chỗ đứng tại thị trường nước ngoài.
Trên thực tế, nguyên tắc bảo hộ nhãn hiệu ở nhiều quốc gia áp dụng theo cơ chế “nộp đơn trước được ưu tiên trước”. Nếu doanh nghiệp không chủ động đăng ký từ sớm, nhãn hiệu có thể bị bên khác đăng ký trước, dẫn đến việc mất quyền sử dụng hoặc phải bỏ ra chi phí rất lớn để giải quyết tranh chấp.
Vì vậy, đối với các doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu, việc đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại các thị trường mục tiêu cần được thực hiện song song với kế hoạch thâm nhập thị trường, thay vì chờ đến khi sản phẩm đã có mặt trên thị trường quốc tế.
Sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp
Thông qua chương trình tập huấn, các chuyên gia thống nhất rằng trong nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, giá trị của doanh nghiệp không chỉ nằm ở nhà xưởng hay dây chuyền sản xuất mà còn đến từ các tài sản vô hình như thương hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và bí quyết kinh doanh.
Việc quản trị và bảo vệ hiệu quả các tài sản trí tuệ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo niềm tin với đối tác, nhà đầu tư và người tiêu dùng.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới mở rộng thị trường quốc tế, xây dựng thương hiệu gắn liền với chiến lược bảo hộ sở hữu trí tuệ sẽ là yếu tố quan trọng giúp phát triển bền vững và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
