Ngày 19/6/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đã có buổi làm việc song phương với Đoàn công tác của Cơ quan Sáng chế Nhật Bản (Japan Patent Office – JPO). Cuộc họp được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa hai cơ quan, tập trung vào việc nâng cao chất lượng xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn và thúc đẩy vai trò của sở hữu trí tuệ trong phát triển kinh tế.
Tham dự buổi làm việc có Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cùng lãnh đạo các đơn vị chuyên môn của Cục. Phía Nhật Bản do ông Kasai Yasuyuki, Tổng Cục trưởng JPO, dẫn đầu.
Chia sẻ kinh nghiệm nâng cao hiệu quả thẩm định sáng chế
Một trong những nội dung trọng tâm được hai bên trao đổi là việc nâng cao hiệu quả xử lý đơn đăng ký sáng chế thông qua các mô hình hỗ trợ thẩm định đã được áp dụng tại Nhật Bản.
Theo đó, JPO chia sẻ kinh nghiệm sử dụng các tổ chức chuyên môn bên ngoài để thực hiện hoạt động tra cứu thông tin sáng chế, xây dựng báo cáo tra cứu và dự thảo kết quả thẩm định. Mô hình này giúp cơ quan quản lý giảm tải khối lượng công việc, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý mà vẫn bảo đảm chất lượng chuyên môn.
Đối với Việt Nam, đây được xem là một hướng tham khảo đáng chú ý trong bối cảnh số lượng đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, đặc biệt là đơn sáng chế, liên tục gia tăng trong những năm gần đây. Việc nghiên cứu áp dụng các hình thức hỗ trợ từ các tổ chức chuyên môn có thể góp phần nâng cao năng lực xử lý hồ sơ và cải thiện thời gian giải quyết đơn.
Trao đổi về Chương trình thẩm định nhanh sáng chế (PPH)
Hai bên cũng dành nhiều thời gian trao đổi về sáng kiến PPH Navigator trong khuôn khổ Chương trình Thẩm định nhanh đơn đăng ký sáng chế (Patent Prosecution Highway – PPH).
PPH là cơ chế hợp tác giữa các cơ quan sở hữu trí tuệ cho phép tận dụng kết quả thẩm định của cơ quan đối tác để đẩy nhanh quá trình xem xét đơn đăng ký sáng chế tại quốc gia còn lại. Đây là chương trình đang được nhiều nền kinh tế triển khai nhằm giảm thời gian xử lý và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi bảo hộ sáng chế tại nhiều thị trường.
Trong quá trình trao đổi, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam đề xuất thời hạn ban hành thông báo kết quả thẩm định nội dung đầu tiên đối với các đơn PPH là 8 tháng kể từ ngày tiếp nhận yêu cầu, thay vì 6 tháng như đề xuất của JPO. Theo Cục Sở hữu trí tuệ, mốc thời gian này phù hợp hơn với điều kiện thực tiễn, năng lực xử lý hồ sơ và nguồn lực hiện có của Việt Nam, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định so với quy trình thông thường.
Tiếp tục mở rộng hợp tác thông qua các chương trình của JICA
Bên cạnh các nội dung kỹ thuật, hai cơ quan cũng trao đổi về định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo sau khi chương trình hỗ trợ hiện nay kết thúc.
Theo đó, Việt Nam và Nhật Bản dự kiến tiếp tục triển khai các hoạt động hợp tác thông qua các dự án và chương trình hỗ trợ kỹ thuật của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA). Đây là nền tảng quan trọng để duy trì các hoạt động đào tạo chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, chuyển giao phương pháp thẩm định và hỗ trợ hiện đại hóa hệ thống sở hữu trí tuệ của Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, JICA đã phối hợp chặt chẽ với Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam trong các lĩnh vực như đào tạo thẩm định viên, nâng cao năng lực quản lý, ứng dụng công nghệ thông tin và hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ.
Đưa sở hữu trí tuệ trở thành động lực phát triển kinh tế
Không chỉ dừng lại ở các vấn đề chuyên môn, buổi làm việc còn mở rộng sang những chủ đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế.
Hai bên trao đổi về việc thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ, nâng cao giá trị khai thác sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu sau khi được bảo hộ. Đồng thời, các đại biểu cũng thảo luận về phương pháp đánh giá đóng góp của các ngành công nghiệp thâm dụng sở hữu trí tuệ đối với tăng trưởng GDP và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Một nội dung đáng chú ý khác là phát triển mô hình tài chính sở hữu trí tuệ (IP Finance). Đây là xu hướng đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm giúp doanh nghiệp sử dụng các tài sản trí tuệ như sáng chế, nhãn hiệu hoặc danh mục quyền sở hữu trí tuệ làm cơ sở huy động vốn, thế chấp hoặc thu hút đầu tư. Việc phát triển lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ mở ra thêm nguồn lực tài chính cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ và startup.
Quan hệ hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ ngày càng được tăng cường
Trong nhiều năm qua, Nhật Bản luôn là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Hai bên thường xuyên phối hợp triển khai các chương trình đào tạo, hội thảo chuyên môn và hoạt động hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực của hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Việc duy trì các cuộc họp song phương thường niên không chỉ giúp hai cơ quan cập nhật kinh nghiệm quản lý, chia sẻ các mô hình tiên tiến mà còn góp phần thúc đẩy quá trình cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng thẩm định và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nền kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc tăng cường hợp tác với JPO được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà sáng chế và các tổ chức nghiên cứu trong quá trình phát triển, thương mại hóa và bảo vệ các tài sản trí tuệ của mình.
