Trong bối cảnh ngành công nghiệp game toàn cầu đang bùng nổ, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế sáng tạo, Việt Nam và Hàn Quốc đang hợp lực siết chặt công tác bảo vệ bản quyền game số nhằm đối phó với tình trạng vi phạm ngày càng tinh vi và phổ biến.
Thực trạng và thách thức bản quyền game
Tại Tọa đàm quốc tế “Bảo vệ bản quyền game Việt Nam – Hàn Quốc” tổ chức chiều 28/11, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn nhấn mạnh rằng game đã được xác định là một ngành công nghiệp văn hóa trọng tâm trong Chiến lược phát triển đến năm 2030 (Quyết định 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025). Doanh thu game Việt Nam năm 2024 đạt 13.663 tỷ đồng, tăng gần 9% so với năm trước, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn để hướng tới mục tiêu 1 tỷ USD vào năm 2030.
Tại Hàn Quốc, thị trường đứng thứ 4 thế giới về doanh thu game, mặc dù tỷ lệ vi phạm bản quyền đã giảm, nhưng việc sử dụng game lậu vẫn chiếm 11,8% trong môi trường trực tuyến. Các hành vi vi phạm bao gồm phổ biến game crack, bản mod trái phép, hack/cheat, phá khóa bảo mật, vận hành máy chủ lậu và phát hành game không phép.
Ông Nguyễn Hùng Cương, Phó Giám đốc VTC Intecom, nhận định rằng vi phạm bản quyền không còn là hành vi tự phát mà đã được “công nghiệp hóa” với tốc độ chóng mặt. Trong khi một game mobile cần 1-2 tháng để hoàn thiện, các nhóm sao chép chỉ mất 3 ngày để tạo bản nhái, còn các máy chủ lậu có thể tái sinh chỉ trong 2-3 giờ. Các cơ quan chức năng gặp khó khăn lớn, đặc biệt khi máy chủ lậu thường đặt ở nước ngoài, gây trở ngại trong truy vết, điều tra và truy tố.
Khung pháp lý và giải pháp phối hợp
Các chuyên gia đồng thuận rằng, khung pháp lý SHTT tại Việt Nam và Hàn Quốc đang dần hoàn thiện, nhưng hiệu quả thực thi vẫn là điểm nghẽn. Ông Nguyễn Xuân Trọng (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao) cho biết quá trình điều tra, truy tố và xét xử tội phạm SHTT tại Việt Nam thường kéo dài nhiều năm, khó đáp ứng vòng đời ngắn của game.
Việc chứng minh thiệt hại tài chính và truy vết dòng tiền bất chính từ quảng cáo trên các trang lậu cũng gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia đề xuất cần có thêm các vụ án điển hình được khởi tố thành công để tạo tính răn đe.
Hợp tác chặt chẽ giữa Việt Nam và Hàn Quốc được đánh giá là yếu tố sống còn. Các đề xuất bao gồm thiết lập cơ chế liên minh và Hotline IP rút ngắn thời gian xử lý vi phạm, chuyển giao công nghệ bảo vệ bản quyền, và phối hợp ngăn chặn game lậu xuyên biên giới.
Trong khi chờ hoàn thiện khung pháp lý, các doanh nghiệp như VTC Intecom đã chủ động triển khai phòng thủ ba lớp: giải pháp kỹ thuật bảo mật; đăng ký sở hữu trí tuệ và cơ chế phản ứng nhanh để gỡ bỏ nội dung vi phạm trên các nền tảng số lớn; đồng thời biến cộng đồng người chơi thành một lớp phòng thủ tích cực, góp phần giảm thiểu rủi ro vi phạm.
ThS. Kiều Công Thược (Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam) kêu gọi chuẩn hóa các lớp quyền trong game, xây dựng Thị trường giao dịch bản quyền (IP Marketplace), và đẩy mạnh văn hóa bản quyền trong cộng đồng sáng tạo và người dùng. Ông nhấn mạnh: “Văn hóa bản quyền không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là nền tảng để ngành sáng tạo Việt Nam phát triển bền vững”.
Sự hợp tác liên tục giữa hai quốc gia, cùng việc nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp công nghệ, được kỳ vọng sẽ giúp ngành game Việt Nam và Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ, minh bạch và bền vững trong kỷ nguyên số.
