Việc một tổ chức giám định sở hữu công nghiệp ngoài công lập đầu tiên tại Việt Nam chính thức đi vào hoạt động được đánh giá là bước phát triển mới đối với thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ, góp phần bổ sung nguồn lực chuyên môn phục vụ quá trình xác lập, bảo vệ và thực thi quyền sở hữu công nghiệp.
Ngày 31/7/2026, tại Hà Nội, một tổ chức giám định sở hữu trí tuệ đã tổ chức lễ ra mắt và đón nhận Giấy chứng nhận tổ chức giám định sở hữu công nghiệp. Đây là tổ chức giám định sở hữu công nghiệp ngoài công lập đầu tiên được thành lập tại Việt Nam, mở thêm một kênh cung cấp dịch vụ chuyên môn cho cơ quan thực thi, doanh nghiệp, tổ chức và các chủ thể quyền.
Sự kiện có sự tham dự của đại diện lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ, các cơ quan quản lý khoa học và công nghệ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, cùng đại diện cơ quan thực thi, tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp, tổ chức hành nghề luật sư, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các chuyên gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Sự xuất hiện của mô hình tổ chức mới được đặt trong bối cảnh sở hữu trí tuệ ngày càng có vai trò quan trọng đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, sản xuất, kinh doanh và hội nhập quốc tế. Cùng với sự gia tăng về số lượng và giá trị của tài sản trí tuệ, nhu cầu về các dịch vụ chuyên môn hỗ trợ xác lập, bảo vệ và khai thác quyền cũng ngày càng lớn.
Giám định sở hữu công nghiệp ngày càng có vai trò trong bảo vệ quyền
Trong hệ thống bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, giám định sở hữu công nghiệp là hoạt động cung cấp ý kiến chuyên môn nhằm hỗ trợ cơ quan có thẩm quyền và các bên liên quan đánh giá những vấn đề chuyên môn trong các vụ việc về sở hữu công nghiệp.
Kết quả giám định có thể đóng vai trò là một nguồn thông tin chuyên môn để xem xét, giải quyết các tranh chấp hoặc xử lý những hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động này không chỉ là năng lực chuyên môn mà còn bao gồm tính độc lập, khách quan, chính xác và tuân thủ pháp luật.
Việc bổ sung một tổ chức giám định ngoài công lập được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa các chủ thể cung cấp dịch vụ chuyên môn trên thị trường. Khi số lượng chủ thể tham gia được mở rộng, các doanh nghiệp và chủ thể quyền có thêm khả năng tiếp cận nguồn lực chuyên môn phù hợp với nhu cầu thực tế.
Tại lễ ra mắt, đại diện Cục Sở hữu trí tuệ đánh giá cao tính tiên phong của tổ chức mới, đồng thời kỳ vọng hoạt động đúng quy định pháp luật, tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn và góp phần phát triển hệ sinh thái dịch vụ sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Nguyên lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nhận định sự kiện có ý nghĩa tích cực đối với quá trình hình thành và phát triển thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ. Bên cạnh việc mở rộng nguồn cung dịch vụ, hoạt động giám định cần được xây dựng trên nền tảng uy tín nghề nghiệp, tính khách quan và chất lượng của các kết luận chuyên môn.
Những yêu cầu này đặc biệt quan trọng bởi kết quả giám định có thể được sử dụng trong quá trình xem xét, xử lý các vụ việc liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp. Chất lượng của hoạt động giám định vì vậy có liên hệ trực tiếp với hiệu quả bảo vệ quyền và sự minh bạch của môi trường kinh doanh.
Hướng tới thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ chuyên nghiệp
Sự ra đời của tổ chức giám định sở hữu công nghiệp ngoài công lập đầu tiên không chỉ mang ý nghĩa đối với một đơn vị cụ thể mà còn cho thấy sự phát triển đa dạng hơn của thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Trong những năm gần đây, cùng với quá trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tài sản trí tuệ ngày càng trở thành một bộ phận quan trọng trong giá trị của doanh nghiệp và sản phẩm. Nhu cầu bảo vệ quyền cũng vì thế không dừng ở việc đăng ký xác lập quyền mà mở rộng sang các hoạt động quản lý, khai thác, chuyển giao và xử lý tranh chấp.
Trong bối cảnh đó, một hệ sinh thái dịch vụ sở hữu trí tuệ chuyên nghiệp cần sự tham gia của nhiều nhóm chủ thể với chức năng khác nhau. Việc hình thành thêm tổ chức giám định ngoài công lập có thể bổ sung năng lực chuyên môn cho hệ thống này, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan, doanh nghiệp và chủ thể quyền tiếp cận dịch vụ phù hợp khi phát sinh nhu cầu.
Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng thị trường, yêu cầu về chất lượng và đạo đức nghề nghiệp cũng cần được đặt lên hàng đầu. Hoạt động giám định đòi hỏi tính độc lập và khách quan cao, bởi các kết luận chuyên môn có thể tác động đến quá trình giải quyết tranh chấp, xử lý hành vi xâm phạm và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên.
Việc tổ chức giám định sở hữu công nghiệp ngoài công lập đầu tiên chính thức hoạt động vì vậy có thể được xem là một dấu mốc trong quá trình hoàn thiện hệ thống dịch vụ hỗ trợ sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Đây cũng là bước bổ sung nguồn lực xã hội cho công tác bảo hộ và thực thi quyền, phù hợp với yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.
Về lâu dài, sự tham gia của các tổ chức chuyên môn ngoài khu vực công, cùng với cơ chế quản lý và giám sát phù hợp, được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành thị trường dịch vụ sở hữu trí tuệ minh bạch, chuyên nghiệp và có chất lượng hơn. Qua đó, sở hữu trí tuệ có thêm điều kiện để phát huy vai trò là nguồn lực cho đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.
