Cục Sở hữu trí tuệ và Đại học Bách khoa Hà Nội tìm giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong thương mại hóa tài sản trí tuệ

Ngày 18/8/2026, Cục Sở hữu trí tuệ tổ chức buổi làm việc với Đại học Bách khoa Hà Nội nhằm trao đổi, làm rõ những khó khăn trong hoạt động sở hữu trí tuệ, đặc biệt là công tác định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác các kết quả nghiên cứu của Nhà trường.

Buổi làm việc được tổ chức sau khi Đại học Bách khoa Hà Nội nêu một số vướng mắc về định giá tài sản trí tuệ tại Hội nghị tổng kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết 57/NQ-TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tham dự buổi làm việc, phía Đại học Bách khoa Hà Nội có ông Tạ Hải Tùng, Phó Giám đốc cùng đại diện một số đơn vị liên quan. Về phía Cục Sở hữu trí tuệ có ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng cùng đại diện các đơn vị trực tiếp xử lý hồ sơ đăng ký sáng chế và hỗ trợ hoạt động sở hữu trí tuệ cho Nhà trường.

Định giá tài sản trí tuệ vẫn còn tâm lý e ngại rủi ro

Tại buổi làm việc, hai bên nhận định hệ thống pháp luật hiện hành về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã có nhiều thay đổi theo hướng tháo gỡ các điểm nghẽn trong xử lý tài sản công là kết quả nghiên cứu từ ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, cơ quan chủ trì được trao quyền quyết định về giá và phương thức thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Bên cạnh đó, pháp luật về giá và các chuẩn mực thẩm định giá tài sản vô hình cũng đã quy định những phương pháp cụ thể để xác định giá trị tài sản trí tuệ phục vụ mục đích thương mại hóa.

Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn phát sinh một rào cản đáng kể. Các trường đại học và viện nghiên cứu còn lo ngại trách nhiệm pháp lý nếu tài sản trí tuệ sau khi được định giá và thương mại hóa tăng giá trị đáng kể trong tương lai. Tâm lý lo ngại bị xem xét trách nhiệm do nguy cơ “gây thất thoát tài sản nhà nước” khiến nhiều đơn vị thận trọng, thậm chí chưa mạnh dạn khai thác các kết quả nghiên cứu.

Từ thực tiễn này, Đại học Bách khoa Hà Nội kiến nghị nghiên cứu cơ chế “vùng an toàn” cho người ra quyết định. Theo đề xuất, nếu quá trình định giá được thực hiện đúng quy trình, công khai và minh bạch tại thời điểm quyết định thì người đứng đầu không bị truy cứu trách nhiệm chỉ vì giá trị tài sản trí tuệ biến động lớn trong tương lai.

Nhà trường cũng đang xây dựng đề án thử nghiệm (sandbox) về ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Theo định hướng này, Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ giữ quyền sở hữu đối với các kết quả nghiên cứu, đồng thời cho phép doanh nghiệp, đối tác khai thác trên cơ sở mức phí sử dụng quyền hợp lý. Mô hình được kỳ vọng vừa tạo động lực cho các nhà khoa học, vừa tăng khả năng kết nối nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp.

Cục Sở hữu trí tuệ tăng cường hỗ trợ trường đại học

Trao đổi tại buổi làm việc, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ cho rằng vấn đề về “vùng an toàn” mà Đại học Bách khoa Hà Nội nêu ra cũng là băn khoăn chung của nhiều trường đại học và viện nghiên cứu.

Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 đã quy định tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu đối với phần kết quả nhiệm vụ tương ứng với kinh phí từ ngân sách nhà nước mà không phải bồi hoàn chi phí. Tuy nhiên, tâm lý e ngại rủi ro pháp lý liên quan đến tài sản nhà nước vẫn là yếu tố khiến việc định giá và thương mại hóa chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Cục Sở hữu trí tuệ ghi nhận kiến nghị của Nhà trường và cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất giải pháp phù hợp để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Song song với việc hoàn thiện chính sách, Cục Sở hữu trí tuệ thời gian qua đã triển khai các hoạt động hỗ trợ định giá tài sản trí tuệ cho các trường đại học, viện nghiên cứu. Trên cơ sở nhu cầu của các đơn vị theo Công văn số 2177/SHTT-NĐHT ngày 26/5/2026, Cục kết nối với các chuyên gia về định giá, thẩm định giá để hỗ trợ đánh giá những trường hợp có mục đích định giá cụ thể.

Hiện các chuyên gia cũng đang nghiên cứu thông tin do Đại học Bách khoa Hà Nội cung cấp liên quan đến một sáng chế mà Nhà trường đề nghị hỗ trợ định giá.

Trong thời gian tới, Cục Sở hữu trí tuệ và Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp trong việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các kết quả nghiên cứu. Cục cũng dự kiến tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho đội ngũ nhà khoa học của Nhà trường, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường và phát huy hiệu quả giá trị của tài sản trí tuệ.