Cục Sở hữu trí tuệ 44 năm xây dựng và đổi mới hệ thống sở hữu trí tuệ Việt Nam

Ngày 29/7/2026, Cục Sở hữu trí tuệ tổ chức chương trình kỷ niệm 44 năm thành lập, đánh dấu chặng đường từ ngày 29/7/1982 đến nay. Sự kiện có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh, các thế hệ lãnh đạo Cục qua các thời kỳ cùng đông đảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Sau hơn bốn thập kỷ hình thành và phát triển, Cục Sở hữu trí tuệ đã trở thành cơ quan đầu mối quốc gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, giữ vai trò quan trọng trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Cục trưởng Lưu Hoàng Long cho biết giai đoạn từ năm thứ 43 đến năm thứ 44 là thời kỳ có nhiều thay đổi về tư duy quản lý, hoàn thiện thể chế và phương thức vận hành. Trong điều kiện khối lượng công việc lớn và nhiều nhiệm vụ phức tạp được triển khai đồng thời, Cục đã hoàn thành một số mục tiêu quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Hoàn thiện thể chế, xử lý điểm nghẽn trong xác lập quyền

Một trong những dấu ấn nổi bật trong năm qua là quá trình tham gia hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ. Cục đã tham gia xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời tham mưu những chủ trương, định hướng nhằm phát triển lĩnh vực sở hữu trí tuệ trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế.

Cùng với hoàn thiện chính sách, việc giải quyết lượng đơn sở hữu công nghiệp tồn đọng kéo dài cũng được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm. Việc xử lý khối lượng hồ sơ này góp phần từng bước tháo gỡ điểm nghẽn trong quá trình xác lập quyền sở hữu công nghiệp, qua đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà sáng tạo và các chủ thể quyền.

Hoạt động nghiệp vụ cũng được tái cấu trúc theo hướng nâng cao hiệu quả xử lý. Chuyển đổi số được đẩy mạnh, hồ sơ điện tử được mở rộng và việc sử dụng giấy tờ trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính được giảm tối đa. Những thay đổi này hướng tới mục tiêu rút ngắn và nâng cao chất lượng xử lý hồ sơ, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục về sở hữu công nghiệp.

Những cải cách trên cho thấy quản lý sở hữu trí tuệ đang chuyển dần từ cách tiếp cận thiên về xử lý thủ tục sang yêu cầu vận hành hiệu quả, hiện đại và lấy chất lượng phục vụ làm một trong những trọng tâm.

Từ bảo hộ quyền đến khai thác giá trị tài sản trí tuệ

Theo định hướng được Cục Sở hữu trí tuệ đặt ra trong giai đoạn mới, nhiệm vụ của hệ thống sở hữu trí tuệ không chỉ dừng ở việc xác lập và bảo vệ quyền. Một yêu cầu ngày càng quan trọng là thúc đẩy quản trị, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ, qua đó biến kết quả sáng tạo và đổi mới công nghệ thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế.

Đây là sự chuyển dịch đáng chú ý trong cách nhìn nhận về sở hữu trí tuệ. Trong nền kinh tế dựa ngày càng nhiều vào tri thức, tài sản trí tuệ có thể tạo ra giá trị không chỉ thông qua quyền độc quyền mà còn thông qua khả năng khai thác thương mại, chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và xây dựng lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Nhìn lại năm 1982, Cục Sở hữu trí tuệ được thành lập với 27 cán bộ ban đầu. Sau 44 năm, cơ quan này đã không ngừng phát triển về tổ chức, năng lực chuyên môn và phạm vi hoạt động, đồng hành với quá trình mở rộng hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

Sự phát triển của Cục cũng gắn với những thay đổi lớn của nền kinh tế và môi trường khoa học, công nghệ. Từ yêu cầu ban đầu về xây dựng hệ thống đăng ký và bảo hộ quyền, sở hữu trí tuệ ngày nay ngày càng gắn chặt với đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển doanh nghiệp và hội nhập kinh tế quốc tế.

Bước vào giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục, đồng thời mở rộng không gian khai thác giá trị của tài sản trí tuệ.

Với nền tảng được tích lũy qua hơn bốn thập kỷ, việc tiếp tục đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống sở hữu trí tuệ được kỳ vọng sẽ góp phần đưa sở hữu trí tuệ trở thành một nguồn lực quan trọng của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đây cũng là cơ sở để hệ thống sở hữu trí tuệ Việt Nam đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ thành quả sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.