Từ ngày 1/7/2026, khi Nghị định 174/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, môi trường mạng xã hội tại Việt Nam đã bước sang một giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn. Không chỉ những hành vi đăng tải thông tin sai sự thật mà cả việc chia sẻ lại bài báo, hình ảnh, video hay quản lý các hội nhóm trên mạng xã hội cũng có thể kéo theo những chế tài xử phạt đáng kể nếu vi phạm quy định pháp luật.
Đây không chỉ là sự thay đổi về mức xử phạt hành chính mà còn phản ánh xu hướng tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, quyền nhân thân, an ninh mạng và trật tự thông tin trong bối cảnh mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống và hoạt động kinh doanh.
Không chỉ “đăng tin giả” mới có nguy cơ vi phạm
Trong nhiều năm qua, phần lớn người dùng mạng xã hội thường cho rằng chỉ những hành vi cố ý tung tin giả hoặc xuyên tạc sự thật mới có thể bị xử phạt. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của các quy định mới đã rộng hơn rất nhiều.
Theo Nghị định 174, người dùng có thể bị xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng đối với các hành vi như:
- Chia sẻ thông tin giả mạo hoặc thông tin sai sự thật;
- Đăng tải nội dung xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức;
- Lợi dụng mạng xã hội để thực hiện các nội dung mang tính chất báo chí trái quy định;
- Chia sẻ tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật hoặc xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả.
Đáng chú ý hơn, nếu việc đăng tải thông tin sai sự thật gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế – xã hội hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì mức xử phạt có thể tăng lên từ 30 đến 50 triệu đồng, kèm theo biện pháp buộc khóa tài khoản, trang hoặc kênh nội dung vi phạm.
Điều này cho thấy trách nhiệm pháp lý của người sử dụng mạng xã hội hiện nay không chỉ dừng lại ở việc “không tự tạo tin giả” mà còn bao gồm cả việc chia sẻ, phát tán hoặc tiếp tay lan truyền các nội dung vi phạm.
Chia sẻ bài báo không còn là hành vi “vô hại”
Một trong những điểm được cộng đồng đặc biệt quan tâm là quy định liên quan đến việc chia sẻ các tác phẩm báo chí.
Trên thực tế, nhiều người vẫn có thói quen chụp màn hình bài báo, sao chép toàn bộ nội dung hoặc đăng lại trên Facebook, Zalo, TikTok, LinkedIn hoặc website cá nhân với suy nghĩ rằng chỉ cần ghi nguồn là đủ.
Tuy nhiên, pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam từ lâu đã xác định tác phẩm báo chí là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Việc ghi nguồn không đồng nghĩa với việc được phép sao chép hoặc phân phối lại toàn bộ nội dung.
Theo hướng dẫn của cơ quan quản lý, việc chia sẻ đơn thuần đường dẫn (link) đến bài báo thông thường không bị xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Ngược lại, việc:
- chụp ảnh màn hình toàn bộ bài viết;
- sao chép nội dung bài báo;
- quay video đọc nguyên bài báo;
- sử dụng công nghệ AI hoặc giọng đọc tự động để đọc lại gần như toàn bộ nội dung;
- đăng lại tiêu đề, sapo và phần lớn nội dung bài báo trên website hoặc fanpage;
đều có thể bị xem xét là hành vi xâm phạm quyền tác giả nếu không thuộc các trường hợp ngoại lệ do pháp luật quy định.
Đối với các doanh nghiệp, đơn vị truyền thông, KOL, influencer hoặc nhà sáng tạo nội dung, đây là vấn đề đặc biệt cần lưu ý vì việc khai thác nội dung báo chí thường xuyên phục vụ mục đích xây dựng thương hiệu hoặc kinh doanh có thể làm gia tăng đáng kể rủi ro pháp lý.
Người quản trị fanpage, hội nhóm cũng phải chịu trách nhiệm
Một điểm đáng chú ý khác là trách nhiệm không chỉ thuộc về người trực tiếp đăng bài.
Theo quy định mới, chủ tài khoản, quản trị viên fanpage, chủ nhóm Facebook, quản trị cộng đồng hoặc chủ kênh nội dung cũng có thể bị xử phạt nếu không thực hiện việc ngăn chặn hoặc gỡ bỏ các nội dung vi phạm khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Điều này đồng nghĩa với việc các hội nhóm có hàng chục nghìn hoặc hàng trăm nghìn thành viên sẽ phải xây dựng cơ chế kiểm duyệt nội dung hiệu quả hơn thay vì chỉ đóng vai trò là nền tảng cho thành viên tự do đăng tải.
Đối với các doanh nghiệp đang vận hành cộng đồng khách hàng trên mạng xã hội, việc xây dựng quy chế quản trị nội dung, phân công người kiểm duyệt và thiết lập quy trình xử lý các bài đăng vi phạm sẽ trở thành một phần của hoạt động quản trị rủi ro pháp lý.
Rủi ro pháp lý trên mạng xã hội không chỉ đến từ Nghị định 174
Mặc dù Nghị định 174 đang thu hút nhiều sự chú ý, đây thực chất chỉ là một mắt xích trong hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động trên không gian mạng.
Tùy từng hành vi cụ thể, người sử dụng mạng xã hội còn có thể đối mặt với trách nhiệm pháp lý theo nhiều lĩnh vực khác nhau như:
- pháp luật về sở hữu trí tuệ đối với hành vi sao chép, sử dụng trái phép tác phẩm;
- pháp luật về dân sự khi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc quyền riêng tư của cá nhân;
- pháp luật về an ninh mạng đối với các hành vi gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc trật tự xã hội;
- pháp luật về quảng cáo khi quảng bá sản phẩm không đúng quy định;
- pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân khi thu thập hoặc công khai thông tin của người khác trái phép;
- pháp luật hình sự trong trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm như vu khống, làm nhục người khác, xâm phạm quyền tác giả hoặc đưa, sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính.
Do đó, một bài đăng tưởng chừng đơn giản đôi khi có thể đồng thời phát sinh nhiều loại trách nhiệm pháp lý khác nhau.
Doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung cần thay đổi cách vận hành
Đối với các doanh nghiệp, đơn vị truyền thông và người làm nội dung chuyên nghiệp, việc tuân thủ pháp luật trên môi trường số không còn đơn thuần là vấn đề đạo đức nghề nghiệp mà đã trở thành yêu cầu về quản trị rủi ro.
Các tổ chức nên xây dựng quy trình rà soát nội dung trước khi đăng tải, kiểm tra nguồn gốc thông tin, xác minh quyền sử dụng hình ảnh, video và tác phẩm báo chí, đồng thời đào tạo nhân sự về các quy định liên quan đến sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản trị mạng xã hội.
Đối với các KOL, influencer và người sáng tạo nội dung, việc ưu tiên sử dụng nguồn tin chính thống, xin phép chủ sở hữu quyền khi cần thiết và chỉ trích dẫn trong phạm vi hợp lý sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc bị xử phạt hành chính.
Kết luận
Việc Nghị định 174 có hiệu lực đánh dấu xu hướng siết chặt quản lý hoạt động trên mạng xã hội tại Việt Nam, đồng thời thể hiện yêu cầu ngày càng cao về trách nhiệm pháp lý của mỗi người dùng trong môi trường số.
Trong bối cảnh một bài đăng, một lượt chia sẻ hoặc một video ngắn đều có thể tác động đến hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người, việc cẩn trọng khi sử dụng mạng xã hội không còn là khuyến nghị mà đã trở thành yêu cầu pháp lý. Người dùng, doanh nghiệp và các nhà sáng tạo nội dung cần chủ động cập nhật quy định mới, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, xác minh thông tin trước khi đăng tải và xây dựng thói quen sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm để hạn chế các rủi ro pháp lý ngày càng đa dạng trong thời gian tới.
