Những ngày gần đây, thông tin “từ 1/7/2026 quán cà phê, nhà hàng mở nhạc phải trả phí bản quyền” được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội khiến nhiều chủ cơ sở kinh doanh cho rằng đây là một quy định hoàn toàn mới. Tuy nhiên, nếu nhìn vào toàn bộ hệ thống pháp luật về quyền tác giả, có thể thấy cách hiểu này chưa thực sự chính xác.
Thực tế, việc các cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc trong hoạt động thương mại phải trả tiền bản quyền không phải đến ngày 1/7/2026 mới xuất hiện. Điều thay đổi từ thời điểm này chủ yếu là mức phí phải nộp trong một số trường hợp, chứ không phải nghĩa vụ trả tiền bản quyền lần đầu được đặt ra.
Quy định trả phí bản quyền đã tồn tại trước năm 2026
Việc phát nhạc trong quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, trung tâm thương mại hay các cơ sở kinh doanh khác từ lâu đã được xem là hành vi khai thác tác phẩm nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh.
Điều này đồng nghĩa với việc chủ cơ sở không chỉ đơn thuần “nghe nhạc” như một cá nhân, mà đang sử dụng âm nhạc để tạo trải nghiệm cho khách hàng, góp phần thu hút khách và tạo doanh thu. Chính vì vậy, việc sử dụng này thuộc phạm vi phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Nói cách khác, nghĩa vụ trả tiền bản quyền không phải được tạo ra bởi Nghị định 134/2026/NĐ-CP.
Vậy ngày 1/7/2026 thay đổi điều gì?
Điểm khiến nhiều người nhầm lẫn nằm ở việc Nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực cùng thời điểm mức lương cơ sở mới được điều chỉnh.
Biểu tính tiền bản quyền đối với nhiều loại hình kinh doanh đã tồn tại từ Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Nghị định mới không xây dựng lại cơ chế thu phí mà chủ yếu sửa đổi một số hệ số áp dụng và cập nhật mức tiền tương ứng theo mức lương cơ sở mới.
Do công thức tính phí được xây dựng dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh, khi mức lương cơ sở tăng thì số tiền thực tế phải nộp cũng thay đổi theo.
Vì vậy, ngày 1/7/2026 không phải là thời điểm “bắt đầu thu tiền bản quyền”, mà là thời điểm nhiều mức phí được tính toán lại theo quy định mới.
Không phải tất cả địa phương đều chịu mức phí như nhau
Một điểm đáng chú ý khác là mức phí không áp dụng đồng đều trên toàn quốc.
Các cơ sở kinh doanh tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh áp dụng theo toàn bộ khung giá. Trong khi đó, nhiều địa phương khác được áp dụng tỷ lệ thấp hơn tùy theo phân loại đô thị.
So với quy định trước đây, Nghị định 134/2026/NĐ-CP còn điều chỉnh giảm hệ số đối với một số nhóm đô thị và bổ sung cơ chế ưu đãi dành cho vùng sâu, vùng xa hoặc khu vực đặc biệt khó khăn.
Điều này cho thấy mục tiêu của quy định mới không chỉ là cập nhật mức thu mà còn điều chỉnh cho phù hợp hơn với điều kiện kinh tế của từng địa phương.
Mở Spotify Premium hay YouTube Premium có phải trả thêm tiền bản quyền?
Đây là câu hỏi được rất nhiều chủ quán đặt ra.
Không ít người cho rằng nếu đã mua Spotify Premium, YouTube Premium hoặc các dịch vụ nghe nhạc trả phí thì sẽ không cần đóng thêm tiền bản quyền khi mở nhạc tại quán.
Tuy nhiên, đây là hai loại chi phí hoàn toàn khác nhau.
Khoản phí thuê bao mà người dùng trả cho Spotify, YouTube Premium hay các nền tảng tương tự chủ yếu là phí sử dụng dịch vụ dành cho mục đích cá nhân. Khoản tiền này không đồng nghĩa với việc người dùng được cấp quyền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.
Nếu người dùng trả phí mua bản Premium trên các công cụ phát nhạc này, họ sẽ có quyền sử dụng cá nhân và chia sẻ với bạn bè, người thân trong phạm vi điều khoản sử dụng đã quy định. Nhưng việc sử dụng nhạc trên quy mô doanh nghiệp, phát cho khách hàng sử dụng dịch vụ của cá nhân nhằm thu lợi thương mại là một vấn đề khác.
Khi âm nhạc được phát trong quán cà phê, nhà hàng hoặc các địa điểm kinh doanh nhằm phục vụ khách hàng, việc khai thác tác phẩm đã chuyển sang mục đích thương mại. Đây là lý do pháp luật vẫn quy định nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan nếu thuộc trường hợp phải trả phí.
Tiền bản quyền sẽ được trả cho ai?
Một hiểu lầm phổ biến khác là toàn bộ số tiền chủ quán nộp sẽ được chuyển thẳng đến nhạc sĩ.
Trên thực tế, khoản phí này được thu thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền. Sau khi trừ chi phí quản lý theo quy định, phần còn lại mới được phân phối đến các chủ sở hữu quyền.
Ngoài quyền của nhạc sĩ sáng tác, một bài hát còn có quyền liên quan của ca sĩ biểu diễn và đơn vị sở hữu bản ghi âm. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, việc sử dụng một ca khúc có thể phát sinh nghĩa vụ thanh toán đối với nhiều chủ thể khác nhau.
Vì sao thông tin “từ 1/7 mới bắt đầu thu phí” gây hiểu nhầm?
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến cách hiểu chưa chính xác này.
Thứ nhất, việc Nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực đúng thời điểm điều chỉnh mức lương cơ sở khiến nhiều người cho rằng đây là một chính sách hoàn toàn mới.
Thứ hai, các bài đăng trên mạng xã hội thường sử dụng tiêu đề ngắn gọn như “từ 1/7 quán cà phê phải đóng phí bản quyền”, trong khi không giải thích rằng nghĩa vụ này đã tồn tại từ trước.
Thứ ba, nhiều cơ sở kinh doanh trước đây chưa từng bị thu phí hoặc chưa từng làm việc với các tổ chức quản lý quyền nên có cảm giác như quy định chỉ mới được áp dụng.
Thực tế, việc một cơ sở chưa từng bị yêu cầu nộp phí không đồng nghĩa với việc pháp luật trước đó không quy định nghĩa vụ này.
Chủ quán cần hiểu đúng điều gì?
Điều quan trọng nhất là không nên hiểu rằng ngày 1/7/2026 đánh dấu việc Nhà nước lần đầu yêu cầu quán cà phê hay nhà hàng trả tiền bản quyền âm nhạc.
Bản chất của chính sách là nghĩa vụ trả tiền bản quyền đã được xác lập từ trước. Những thay đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 chủ yếu liên quan đến cách tính mức phí, điều chỉnh hệ số áp dụng đối với từng nhóm địa phương và cập nhật số tiền theo mức lương cơ sở mới.
Do đó, thay vì đặt câu hỏi “từ 1/7 có phải bắt đầu đóng phí hay không”, các chủ cơ sở kinh doanh nên quan tâm đến việc mình có thuộc đối tượng phải trả phí hay không, sử dụng loại âm nhạc nào và mức phí áp dụng trong từng trường hợp cụ thể để bảo đảm hoạt động kinh doanh tuân thủ đúng quy định pháp luật.
