Theo Nguyễn Mạnh Hùng, tăng trưởng nhanh và bền vững của một quốc gia không đến từ tài nguyên hay lao động dồi dào mà từ năng lực thiết kế thể chế và xây dựng hệ sinh thái liên tục tạo ra các động lực tăng trưởng mới. Tăng trưởng cao là kết quả của việc thiết kế đúng hệ thống phát triển, thay vì chỉ tích lũy vốn hoặc tối ưu các ngành truyền thống.
Tạo động lực tăng trưởng mới là yếu tố quyết định
Tăng trưởng nhanh phụ thuộc vào khả năng tạo ra các động lực phát triển mới như khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quốc gia cần xây dựng năng lực liên tục sinh ra ngành nghề mới, thay vì chỉ tập trung phát triển các ngành hiện có.
Cách tiếp cận mới là tạo ra “biển xanh” thông qua các ngành mới có giá trị cao và ít cạnh tranh. Việc hình thành các khu thử nghiệm đặc biệt, nơi doanh nghiệp có thể triển khai ý tưởng mới mà không gặp rào cản thủ tục phức tạp, sẽ giúp thúc đẩy đổi mới và tăng trưởng.
Nhà nước tập trung vào hệ số nhân và lan tỏa
Theo quan điểm này, Nhà nước không chỉ theo đuổi tăng trưởng GDP mà cần tập trung vào các lĩnh vực có hệ số nhân và lan tỏa cao như hạ tầng số, dữ liệu và khoa học – công nghệ. Một đồng đầu tư cần tạo ra nhiều đồng giá trị lan tỏa cho toàn nền kinh tế.
Đầu tư vào hạ tầng số có thể tác động đến toàn bộ doanh nghiệp, đầu tư vào dữ liệu có thể tạo ra hàng trăm ứng dụng, còn đầu tư vào công nghệ giúp tăng năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nhà nước là kiến trúc sư trưởng của hệ sinh thái tăng trưởng
Nhà nước không chỉ đóng vai trò quản lý mà còn là kiến trúc sư trưởng thiết kế hệ sinh thái phát triển. Thay vì chỉ ban hành quy định và kiểm soát thị trường, Nhà nước cần thiết kế sân chơi, đặt tiêu chuẩn và tạo ra thị trường mới cho doanh nghiệp.
Việc tạo ra thị trường mới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo, sẽ thu hút doanh nghiệp tham gia và thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn so với cách quản lý truyền thống.
Nền tảng số quốc gia giúp toàn dân khởi nghiệp
Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các nền tảng số quốc gia như cloud, dữ liệu và AI để tạo môi trường cho hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và cá nhân tham gia đổi mới sáng tạo.
Tăng trưởng nhanh không chỉ đến từ các tập đoàn lớn mà từ sự tham gia của toàn xã hội. Khi nhiều người cùng sáng tạo và khởi nghiệp, nền kinh tế sẽ có động lực phát triển mạnh mẽ hơn.
Thể chế cho phép thử nghiệm nhanh cái mới
Thể chế không trực tiếp tạo ra tăng trưởng mà tạo ra động lực tăng trưởng thông qua việc cho phép thử nghiệm nhanh, chấp nhận sai nhanh và thay thế nhanh. Quốc gia nào có tốc độ thử nghiệm cao hơn sẽ có tốc độ tăng trưởng cao hơn.
Cạnh tranh giữa các quốc gia trong thời đại số thực chất là cạnh tranh về tốc độ đổi mới và khả năng thử nghiệm chính sách, công nghệ và mô hình kinh doanh.
Biến vấn đề thành thị trường và cơ hội kinh doanh
Một hướng tiếp cận mới là coi các vấn đề xã hội như ô nhiễm, già hóa dân số hay ùn tắc giao thông là cơ hội để hình thành thị trường công nghệ và ngành công nghiệp mới. Việc thương mại hóa các vấn đề sẽ tạo ra giá trị kinh tế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Cách tiếp cận này giúp chuyển áp lực phát triển thành động lực tăng trưởng và tạo ra các ngành kinh tế mới trong tương lai.
Khu vực công trở thành khách hàng công nghệ lớn nhất
Nhà nước có thể đóng vai trò thị trường công nghệ lớn nhất thông qua việc chuyển chi tiêu ngân sách sang mua các sản phẩm và giải pháp công nghệ về sở hữu trí tuệ. Điều này giúp doanh nghiệp công nghệ có thị trường ban đầu để phát triển.
Việc sử dụng ngân sách như một công cụ hỗ trợ thị trường công nghệ sẽ tạo động lực cho doanh nghiệp trong nước và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Niềm tin xã hội là hạ tầng mềm của tăng trưởng
Tăng trưởng nhanh không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là câu chuyện tâm lý xã hội. Khi xã hội coi khởi nghiệp và làm giàu bằng tri thức là chính đáng, hàng triệu người sẽ tham gia đổi mới sáng tạo.
Niềm tin xã hội trở thành hạ tầng mềm quan trọng, giúp thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, chấp nhận rủi ro và tạo ra động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế.
