Những thay đổi đáng chú ý trong Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Luật chính thức có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 và được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm hiện đại hóa hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Theo Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam, nhiều quy định mới sẽ tác động trực tiếp đến người nộp đơn trong các lĩnh vực sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và chỉ dẫn địa lý.

Đối với sáng chế, một thay đổi đáng chú ý là việc áp dụng cơ chế kiểm soát an ninh đối với các sáng chế thuộc danh mục bí mật nhà nước trong lĩnh vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh. Những sáng chế này chỉ được nộp đơn đăng ký ở nước ngoài sau khi có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.

Luật sửa đổi cũng bổ sung quy định liên quan đến yếu tố con người trong hoạt động sáng tạo. Theo đó, các đơn đăng ký sáng chế hoặc kiểu dáng công nghiệp có thể bị từ chối hoặc hủy bỏ hiệu lực nếu có căn cứ xác định tác giả không phải là con người.

Một thay đổi quan trọng khác là thời gian xử lý đơn được rút ngắn đáng kể.

Đối với sáng chế, thời hạn thẩm định nội dung giảm xuống còn 12 tháng. Người nộp đơn cũng có thể yêu cầu thẩm định nhanh trong một số trường hợp nhất định. Đồng thời, thời hạn yêu cầu thẩm định nội dung sáng chế cũng được rút ngắn từ 42 tháng xuống còn 36 tháng kể từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên.

Trong lĩnh vực nhãn hiệu, thời hạn thẩm định nội dung hiện còn 5 tháng kể từ ngày công bố đơn, trong khi thời hạn phản đối giảm xuống còn 3 tháng. Ngoài ra, việc công bố đơn hợp lệ cũng được rút ngắn xuống còn 1 tháng.

Luật mới cũng bổ sung quy định liên quan đến dấu hiệu chỉ nguồn gốc địa lý quốc gia Việt Nam. Từ ngày 01/4/2026, các dấu hiệu này có thể bị xem là không có khả năng phân biệt trong một số trường hợp, trừ khi đã được sử dụng rộng rãi hoặc là thành phần của nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận.

Đối với kiểu dáng công nghiệp, phạm vi đối tượng được bảo hộ được mở rộng đáng kể, bao gồm cả kiểu dáng của phần không tách rời của sản phẩm và kiểu dáng của sản phẩm phi vật lý.

Bên cạnh đó, Luật cũng mở rộng các ngoại lệ không làm mất tính mới của kiểu dáng công nghiệp trong một số trường hợp công bố đặc biệt.

Trong lĩnh vực chỉ dẫn địa lý, thời hạn thẩm định nội dung hiện được rút xuống còn 5 tháng kể từ ngày công bố đơn, trong khi thời hạn công bố đơn hợp lệ còn 1 tháng.

Ngoài các thay đổi về thời hạn xử lý, Luật sửa đổi cũng điều chỉnh quy định liên quan đến thủ tục ủy quyền trong các thủ tục sở hữu công nghiệp và khiếu nại.

Theo quy định mới, nếu văn bản ủy quyền không ghi rõ thời hạn thì thời hạn sẽ được xác định theo Bộ luật Dân sự. Trường hợp một bên đơn phương chấm dứt việc ủy quyền thì phải có văn bản tuyên bố chấm dứt cụ thể.

Một điểm thay đổi đáng chú ý khác là quy trình xử lý kết quả thẩm định hình thức đơn. Từ ngày 01/4/2026, đối với các đơn hợp lệ, Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam sẽ chuyển trực tiếp sang giai đoạn công bố mà không ban hành quyết định chấp nhận đơn hợp lệ như trước đây.

Nhìn chung, các sửa đổi lần này được đánh giá sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đăng ký, xác lập và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.