Trong bối cảnh tài sản vô hình ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, việc xác định giá trị tài sản trí tuệ đang được xem là một trong những mắt xích quan trọng để thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Với mục tiêu tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, chiều 22/5/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) tổ chức Hội thảo về xác định giá trị tài sản trí tuệ.
Sự kiện thu hút sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp thẩm định giá, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ cùng nhiều chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ và định giá tài sản. Hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện nhận thức và thúc đẩy hình thành thị trường định giá tài sản trí tuệ chuyên nghiệp tại Việt Nam.
Tài sản trí tuệ ngày càng giữ vai trò trung tâm trong nền kinh tế tri thức
Sự phát triển của nền kinh tế số và hoạt động đổi mới sáng tạo đang khiến giá trị doanh nghiệp không còn chỉ được quyết định bởi tài sản hữu hình như nhà xưởng, máy móc hay thiết bị. Thay vào đó, sáng chế, nhãn hiệu, bí quyết công nghệ, phần mềm, cơ sở dữ liệu và các tài sản trí tuệ khác ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị doanh nghiệp.
Tuy nhiên, trong khi việc tạo ra tài sản trí tuệ ngày càng được chú trọng thì hoạt động xác định giá trị của các tài sản này vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu gặp khó khăn khi muốn thương mại hóa kết quả nghiên cứu do chưa xác định được giá trị phù hợp của công nghệ hoặc sáng chế.
Theo các chuyên gia, nếu không có cơ chế định giá minh bạch và đáng tin cậy, nhiều tài sản trí tuệ có giá trị sẽ khó thu hút nhà đầu tư, khó sử dụng làm tài sản góp vốn hoặc bảo đảm tài chính, từ đó làm giảm hiệu quả khai thác các kết quả nghiên cứu.
Xác định giá trị là bước quan trọng để thương mại hóa nghiên cứu
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, cho rằng xác định giá trị tài sản trí tuệ là một trong những điều kiện tiên quyết để đưa các kết quả nghiên cứu ra thị trường.
Theo ông, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện đã có hành lang pháp lý đối với hoạt động thẩm định giá tài sản vô hình, đồng thời cho phép áp dụng nhiều phương pháp và thông lệ quốc tế trong quá trình xác định giá trị tài sản trí tuệ. Tuy nhiên, khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn triển khai vẫn còn khá lớn.
Chính vì vậy, hội thảo được tổ chức nhằm tạo không gian trao đổi giữa các cơ quan quản lý, tổ chức thẩm định giá, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để cùng nhận diện những khó khăn trong thực tiễn cũng như đề xuất các giải pháp thúc đẩy hoạt động định giá tài sản trí tuệ trong thời gian tới.
Làm rõ sự khác biệt giữa “giá” và “giá trị”
Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là phần trình bày của bà Dương Lan Anh, Phó Trưởng phòng Quản lý thẩm định giá, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), về các quy định mới liên quan đến thẩm định giá tài sản vô hình theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam.
Bài trình bày đã phân tích sự khác biệt giữa hoạt động định giá và thẩm định giá theo quy định của Luật Giá năm 2023, đồng thời giới thiệu các phương pháp tiếp cận phổ biến đang được áp dụng trong hoạt động thẩm định tài sản trí tuệ.
Tiếp đó, ông Nguyễn Hữu Cẩn thuộc Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia đã nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng thường bị nhầm lẫn trong thực tế: sự khác biệt giữa “giá” (Price) và “giá trị” (Value).
Theo phân tích của chuyên gia, chi phí đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) không đồng nghĩa với giá trị thương mại của một công nghệ. Một công nghệ có thể tiêu tốn hàng tỷ đồng để nghiên cứu nhưng nếu không có khả năng ứng dụng hoặc không đáp ứng nhu cầu thị trường thì giá trị giao dịch trên thực tế có thể rất thấp, thậm chí bằng không.
Điều quyết định giá trị của tài sản trí tuệ không chỉ nằm ở chi phí tạo ra mà còn phụ thuộc vào khả năng thương mại hóa, quy mô thị trường, lợi thế cạnh tranh, thời hạn bảo hộ, mức độ độc quyền cũng như tiềm năng tạo doanh thu trong tương lai.
Doanh nghiệp chia sẻ nhiều khó khăn trong quá trình định giá
Bên cạnh các nội dung chuyên môn, hội thảo cũng ghi nhận nhiều ý kiến đến từ các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thẩm định giá.
Theo đại diện một số đơn vị, việc xác định giá trị tài sản trí tuệ tại Việt Nam hiện vẫn gặp nhiều trở ngại do thiếu cơ sở dữ liệu tham chiếu về các giao dịch công nghệ, thiếu thông tin thị trường và chưa có nhiều tiền lệ đối với các loại tài sản trí tuệ mới.
Ngoài ra, việc lựa chọn tỷ suất chiết khấu phù hợp, đánh giá rủi ro thương mại cũng như khoảng cách về kỳ vọng giá trị giữa chủ sở hữu công nghệ và nhà đầu tư vẫn là những vấn đề khiến quá trình đàm phán kéo dài hoặc không đạt được thỏa thuận.
Các chuyên gia cũng cho rằng việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu lớn và các công cụ phân tích hiện đại sẽ góp phần nâng cao tính chính xác, khách quan và minh bạch trong hoạt động xác định giá trị tài sản trí tuệ.
Hướng tới thị trường định giá tài sản trí tuệ chuyên nghiệp
Không chỉ dừng lại ở việc trao đổi kiến thức chuyên môn, hội thảo còn góp phần thay đổi cách nhìn của các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp về giá trị của tài sản trí tuệ.
Theo nhiều chuyên gia, các đơn vị nghiên cứu cần chuyển từ tư duy “đếm chi phí nghiên cứu” sang tư duy “định giá khả năng thương mại hóa”. Khi một sáng chế hoặc công nghệ được đóng gói thành tài sản trí tuệ có giá trị rõ ràng, cơ hội chuyển giao công nghệ, huy động vốn và hợp tác với doanh nghiệp sẽ được mở rộng đáng kể.
Sự kiện cũng mở ra định hướng tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, các tổ chức thẩm định giá, trường đại học và doanh nghiệp nhằm xây dựng hệ sinh thái định giá tài sản trí tuệ chuyên nghiệp, minh bạch và dễ tiếp cận hơn.
Trong dài hạn, việc hoàn thiện cơ chế xác định giá trị tài sản trí tuệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác các kết quả nghiên cứu mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển thị trường công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong nền kinh tế tri thức.
