Theo Nguyễn Mạnh Hùng, trong kỷ nguyên số, triết học đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng tư duy phát triển quốc gia, đặc biệt khi Vietnam bước vào thời đại AI, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức. Thông điệp này được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ tại buổi làm việc với Viện Triết học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam ngày 06/01/2026.
Triết học giữ vai trò lịch sử trong giai đoạn mới
Nhân loại đang bước vào giai đoạn phát triển chưa từng có khi trí tuệ nhân tạo tham gia sâu vào đời sống, chuyển đổi số định hình lại xã hội và dữ liệu trở thành nguồn quyền lực mới. Những giá trị như công bằng xã hội, đạo đức, tự do và trách nhiệm đang được đặt lại dưới góc nhìn mới.
Trong bối cảnh Vietnam thúc đẩy AI, dữ liệu, xã hội số và đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, triết học không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn đóng vai trò dẫn đường tư duy, tạo nền tảng cho chính sách khoa học – công nghệ và phát triển bền vững. Nhu cầu phát triển nhanh nhưng vẫn giữ được bản sắc, nhân văn và phẩm giá con người đòi hỏi một nền tảng triết học vững chắc.
Triết học chuyển từ nghiên cứu thế giới sang kiến tạo tương lai
Triết học không chỉ dừng lại ở việc giải thích thực tại mà cần tham gia định hình con đường phát triển quốc gia. Nếu khoa học trả lời câu hỏi con người có thể làm gì, thì triết học giúp xác định nên làm gì và phát triển vì mục tiêu gì.
Trong kỷ nguyên AI và xã hội số, nhiều câu hỏi lớn cần được giải quyết như đạo đức AI, công bằng dữ liệu, bảo vệ phẩm giá con người trong môi trường số và vai trò của công nghệ đối với xã hội. Triết học có thể đi đầu trong các lĩnh vực như triết học AI, triết học dữ liệu, triết học xã hội số và triết học quản trị.
Triết học tham gia hoạch định chính sách quốc gia
Chính sách hiệu quả cần được xây dựng trên nền tảng tư tưởng đúng và tầm nhìn dài hạn. Viện Triết học có thể đóng vai trò trung tâm tư duy chiến lược, hỗ trợ nhà nước trong việc định hình các quyết sách lớn, đặc biệt trong giai đoạn phát triển 10–20 năm tới.
Việc hình thành các nhóm tư tưởng chiến lược quốc gia, cơ chế tham vấn triết học trong hoạch định chính sách và các diễn đàn đối thoại giữa triết học với khoa học, công nghệ và kinh tế sẽ giúp nâng cao chất lượng tư duy phát triển.
Xây dựng hệ giá trị phát triển Vietnam trong thế kỷ 21
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của triết học là xác định hệ giá trị phát triển đặc trưng của Vietnam trong thời đại số. Câu hỏi đặt ra là Vietnam sẽ phát triển dựa trên nền tảng nào, làm thế nào để hiện đại hóa nhưng vẫn giữ được bản sắc dân tộc và tính nhân văn.
Sự chuyển dịch từ thế giới thực sang thế giới số tạo ra nhiều thay đổi về giá trị, quan hệ xã hội và cách con người tồn tại. Trong bối cảnh đó, triết học cần giúp xã hội hiểu rõ vai trò con người, định hình giá trị và bảo vệ căn tính quốc gia trong quá trình hội nhập toàn cầu.
Triết học trở thành trung tâm đối thoại tư tưởng quốc gia
Trong kỷ nguyên trí tuệ và đổi mới sáng tạo, triết học không còn đứng ngoài quá trình phát triển mà trở thành trung tâm của tư duy chiến lược quốc gia. Viện Triết học có thể trở thành nơi kết nối tri thức, tổ chức các diễn đàn về triết học và khoa học – công nghệ, triết học và nhà nước kiến tạo, triết học và quốc gia phát triển.
Triết học không chỉ nghiên cứu quá khứ mà còn định hình tương lai, đóng góp vào việc xây dựng triết lý phát triển Vietnam trong thời đại AI, chuyển đổi số và kinh tế tri thức, góp phần giúp đất nước phát triển bền vững và nhân văn trong thế kỷ 21.
