Một vụ án xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan vừa được khởi tố, đánh dấu lần đầu tiên tại Việt Nam cơ quan chức năng xử lý hình sự đối với hành vi sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền trên quy mô lớn.
Ngày 11/6, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết Cơ quan Cảnh sát điều tra đã chính thức ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”. Đồng thời, lực lượng chức năng tiến hành khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Hà Nội và Phú Thọ, liên quan đến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cung cấp máy tính và cài đặt phần mềm.
Đây được xem là vụ án đầu tiên trên cả nước bị khởi tố hình sự liên quan đến hành vi cài đặt và sử dụng trái phép các phần mềm có bản quyền như hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office.
Phát hiện hàng trăm máy tính cài phần mềm vi phạm
Theo cơ quan điều tra, tình trạng sử dụng phần mềm không bản quyền tại Việt Nam vẫn diễn ra phổ biến trong nhiều năm qua. Các đối tượng thường lợi dụng website, diễn đàn trực tuyến và các sàn thương mại điện tử để mua bán, chia sẻ công cụ bẻ khóa như crack, key lậu hoặc activator nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ của nhà sản xuất.
Qua công tác nắm tình hình, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sông Lam, có trụ sở tại phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ, do bà H. (sinh năm 1981) làm Giám đốc, đã cung cấp 81 máy tính cho nhiều doanh nghiệp và đơn vị trên địa bàn.
Kết quả kiểm tra cho thấy toàn bộ số máy tính này đều được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và bộ Microsoft Office bằng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép.
Mở rộng điều tra, cơ quan chức năng tiếp tục phát hiện thêm 350 máy tính thuộc một cơ sở giáo dục trên địa bàn cũng có dấu hiệu vi phạm tương tự. Số thiết bị này được cung cấp bởi hai doanh nghiệp có trụ sở tại quận Thanh Xuân, Hà Nội gồm Công ty TNHH Hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH Giải pháp công nghệ Tek-Solution.
Thiệt hại không chỉ là tiền bạc
Theo cơ quan điều tra, giá trị bản quyền hợp pháp của hệ điều hành Windows và bộ Microsoft Office hiện dao động từ 4 đến 9 triệu đồng cho mỗi máy tính. Với hàng trăm thiết bị bị phát hiện vi phạm, thiệt hại trực tiếp đối với các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ được ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng.
Tuy nhiên, hậu quả của việc sử dụng phần mềm “lậu” không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế. Hành vi này còn làm suy giảm hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm của các nhà sản xuất, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh trên thị trường.
Việc xử lý hình sự vụ án lần này được đánh giá là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy xu hướng tăng cường thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Cảnh báo nguy cơ mất an toàn thông tin
Bên cạnh vấn đề bản quyền, Công an tỉnh Phú Thọ cũng đưa ra cảnh báo về những rủi ro an ninh mạng nghiêm trọng phát sinh từ việc sử dụng phần mềm được kích hoạt trái phép.
Các máy tính cài đặt phần mềm “lậu” có nguy cơ cao bị cài cắm mã độc, phần mềm gián điệp hoặc các chương trình đánh cắp dữ liệu. Điều này có thể tạo ra những lỗ hổng bảo mật nguy hiểm, khiến cơ quan, doanh nghiệp và người dùng cá nhân trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng.
Không chỉ gây tổn thất về tài sản và dữ liệu, các sự cố an ninh mạng còn có thể làm lộ thông tin mật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của tổ chức cũng như quyền riêng tư của cá nhân.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đang tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ các hành vi vi phạm và những cá nhân, tổ chức có liên quan.
Vụ án được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ đối với các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân vẫn đang sử dụng phần mềm không có bản quyền, đồng thời cho thấy xu hướng siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam trong thời gian tới.
