Liên minh các nhà xuất bản Pháp, bao gồm nhiều tên tuổi lớn trong ngành truyền thông và báo chí, đã đệ đơn kiện Meta Platforms Inc. với cáo buộc rằng tập đoàn công nghệ Mỹ đã sử dụng trái phép nội dung có bản quyền để huấn luyện mô hình AI, vi phạm nghiêm trọng luật sở hữu trí tuệ của Pháp và Liên minh châu Âu.
Theo đơn kiện, Meta bị cho là đã sử dụng hàng trăm ngàn bài báo, truyện ngắn, nội dung báo chí và các tác phẩm văn học được đăng tải trên các nền tảng truyền thông Pháp – bao gồm cả nội dung trả phí – để phục vụ việc huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), mà không xin phép, không thông báo và cũng không trả thù lao cho các tác giả, nhà xuất bản hay cơ quan báo chí.
Đại diện nguyên đơn cho rằng hành vi của Meta không chỉ là hành vi sao chép đơn thuần, mà là một “hành vi trích xuất có hệ thống và thương mại hóa tri thức” từ các tác phẩm được bảo vệ, phục vụ cho các công cụ AI sinh ngữ như LLaMA – nền tảng ngôn ngữ mà Meta phát triển trong nhiều phiên bản gần đây.
Luật bản quyền Pháp và EU yêu cầu các tổ chức khai thác nội dung để huấn luyện AI phải có cơ chế minh bạch, công bố danh mục dữ liệu và quyền từ chối (opt-out) cho các chủ sở hữu quyền. Dù Meta từng đưa ra tuyên bố tuân thủ các quy định GDPR và Digital Copyright Directive, các nhà xuất bản Pháp cho rằng Meta không cung cấp công cụ rõ ràng để từ chối việc sử dụng nội dung và cũng không minh bạch về nguồn dữ liệu huấn luyện.
Phía Meta chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ kiện, nhưng được cho là đang đối mặt với nhiều áp lực tương tự tại Đức, Ý và Tây Ban Nha – những quốc gia có quy định chặt chẽ về bản quyền kỹ thuật số.
Giới chuyên môn nhận định đây có thể là vụ kiện mở đường cho khung pháp lý thực thi quyền tác giả trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tại châu Âu. Đồng thời, nó gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng việc huấn luyện mô hình AI không thể bất chấp nguyên tắc tôn trọng sở hữu trí tuệ – dù cho đó là dữ liệu số hóa, công khai hay phổ biến rộng rãi trên internet.
