Ngày 27/10, Quốc hội bắt đầu xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Điểm nhấn của lần sửa đổi này là định hướng biến các kết quả nghiên cứu, sáng chế và tác phẩm sáng tạo thành tài sản có thể giao dịch, qua đó thúc đẩy hình thành thị trường trí tuệ và khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Trình bày trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, mục tiêu của dự luật là đưa tài sản trí tuệ trở thành một phần hữu hình của nền kinh tế. Ông nhấn mạnh: “Khi các kết quả nghiên cứu có thể được định giá, mua bán và sử dụng làm tài sản, chúng ta mới có thể xây dựng một thị trường mạnh, nơi trí tuệ trở thành nguồn lực phát triển thực sự.”
Theo dự thảo, quyền sở hữu trí tuệ sẽ được mở rộng chức năng từ phạm vi bảo hộ sang phạm vi thương mại hóa. Các tổ chức và cá nhân có thể định giá, mua bán hoặc đưa quyền này vào làm tài sản doanh nghiệp. Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý — từ “bảo vệ quyền” sang “khai thác giá trị”, nhằm giúp tài sản trí tuệ trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia.
Hiện nay, tại nhiều nước phát triển, tài sản vô hình như sáng chế, thương hiệu và phần mềm chiếm tới 70–80% tổng giá trị doanh nghiệp. Việt Nam, theo Bộ trưởng Hùng, đang bước vào giai đoạn cần coi phát triển tài sản trí tuệ là động lực tăng trưởng mới, song song với công nghiệp hóa và chuyển đổi số.
Dự luật cũng bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ Nhà nước trong việc tạo lập, quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Cụ thể, Nhà nước sẽ hỗ trợ hoạt động xác lập quyền, định giá, chuyển giao và chia sẻ quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời ưu tiên mua lại các quyền liên quan đến sản phẩm có ý nghĩa chiến lược về an ninh, kinh tế và xã hội. Bên cạnh đó, dự luật khuyến khích các nhà đầu tư tham gia phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hình thành hệ sinh thái tài sản trí tuệ trong nước.
Chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ cũng sẽ được phép tự xác định giá trị quyền của mình và lập danh mục tài sản để phục vụ công tác quản trị, kể cả trong trường hợp tài sản này chưa được ghi nhận trong sổ kế toán.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, xu hướng toàn cầu hiện nay cho thấy doanh nghiệp ngày càng coi tài sản trí tuệ như “vũ khí mềm” trong cạnh tranh. Tại Mỹ, tài sản vô hình chiếm hơn 90% giá trị của các doanh nghiệp thuộc nhóm S&P 500. Nhiều quốc gia đã xây dựng sàn giao dịch tài sản trí tuệ, nơi các sáng chế, bản quyền và nhãn hiệu được định giá, cấp phép hoặc chuyển nhượng tương tự chứng khoán.
Dự thảo luật hướng tới việc xây dựng thị trường sở hữu trí tuệ năng động, minh bạch, tạo cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và uy tín của sản phẩm Việt Nam, đồng thời tăng sức cạnh tranh cho nền kinh tế.
Cũng trong ngày 27/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công an trình bày tờ trình về ba dự án luật gồm: Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp. Buổi chiều, các đại biểu tiếp tục thảo luận về các dự thảo luật liên quan đến dẫn độ, chuyển giao người chấp hành án, tương trợ tư pháp về hình sự và dân sự, cùng một số nội dung của dự thảo Luật Tình trạng khẩn cấp.
